ΠΑΣΧΑΛΙΑΤΙΚΟ «ΕΘΙΜΟ» ;

Καθυστέρησε πολύ να δημοσιευτεί το παρακάτω Άρθρο αλλά  ακόμα Χριστός Ανέστη λένε άρα είναι εντός χρόνου

Το βράδυ της Ανάστασης στα Δαμουλιανάτα  βρέθηκαν

αρκετοί  να γιορτάσουν

Με πρωτοβουλία του τοπικού Συλλόγου μοιραστήκαν στον κοσμο λαμπάδες και όλα πήγαιναν ωραία

Μέχρι που οι μπουρλοτιέρηδες έκαναν το θαύμα  τους

Ένα πασχαλινό δυναμιτάκι ριγμένο στο σημείο που μοιραζόταν  οι λαμπάδες κτύπησε στο πόδι μια κύρια δημιουργώντας της έγκαυμα

ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΙΜΟ είπαν κάποιοι

Ένα έθιμο στο χωριό μας, που μας έρχεται από τις προηγούμενες γενιές , είναι το βράδυ της Ανάστασης η ρίψη κροτίδων

Σε προηγούμενα χρόνια ήταν οι αυτοσχέδιες σκαστίρες

Ήταν ακίνδυνα πυροτεχνήματα και κατασκευάζονταν  από τραπουλόχαρτα τα γέμιζαν  με μπαρούτι (πυρίτιδα) και έβαζαν φυτίλι (σπαλέτα το έλεγαν) Αυτά τυλιγμένα κατάλληλα δεμένα με σπόγγο  Άναβε το φυτίλι και το πετάγαμε Έκανε ένα κρότο όταν έσκαγε Περισσοτερο φόβιζε Ακόμα και στα  πόδια κάποιου να έπεφτε δεν έκανε ζημιά όσο μεγάλο και αν ήταν Εκτός αν ο Μικελάκης το έβαζε στην τσέπη κάποιου και του έκαιγε το σακάκι  

Γέλια, πειράγματα, ανταλλαγή ευχών… αυτό ήταν το έθιμο, στο οποίο συμμετείχαν όλοι, μικροί μεγάλοι, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος ατυχημάτων ή παρεξηγήσεων.

Μπορει κάποιες φορές να ήταν υπερβολική η χρήση μέσα στην εκκλησιά  Αποτέλεσμα  όλων  αυτών ο παπάς να σταματά την λειτουργιά και να φεύγει

Όχι όμως από τον κίνδυνο τραυματισμού κάποιου αλλά  αν έπεφταν μερικές στον κλειστό χώρο γέμιζε καπνούς

Έτσι υπηρχε μια άγραφη συμφωνία που σχεδόν πάντα την τηρούσαν

Να μην ρίχνουν μέσα στην εκκλησιά

Κάποια αλλά διασκεδαστικά γεγονότα ήταν όταν τις τύλιγαν με λουλούδια και τις πήγαιναν κοντά στο παπά σαν ανθοδέσμες

Και την κατάλληλη στιγμή τις άναβαν Με το μπαμ τα λουλούδια τιναζόταν γύρω Ο παπά Μπάμπης (Σμπουρλης ) φώναζε

Καταραμένοι Χριστός Ανέστη

Ο παπά Τιμολέων έλεγε όσο είμαι εγώ ρίχνετε αλλά αν έρθει κάποιος άλλος θα σας παρατά και θα φεύγει  

Η τεχνολογία άλλαξε και οι σκαστίρες αντικαταστήθηκαν από τα Δολοφονικά δυναμιτάκια, φωτοβολίδες, πυροτεχνήματα που μοιάζουν με χειροβομβίδες ΚΡΟΤΟΥ ΛΑΜΨΗΣ επικίνδυνα για τη σωματική ακεραιότητα όλων σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά. Το  κόψιμο κάποιου χεριού, το κάψιμο ποδιών ακόμη κι ο κίνδυνος να χάσει κάποιος το μάτι του είναι μέσα στα πιθανά ενδεχόμενα κάθε χρονιά το βράδυ της Ανάστασης στο χωριό μας.

Κι όλα αυτά γιατί τα «απαιτεί» το έθιμο.

Μα σοβαρά τώρα;  Το να μαζευόμαστε έξω από την εκκλησία σε μία παράταξη που μπορεί να θυμίζει «χούλιγκαν» και ο «βομβαρδισμός» όποιου θέλει να περάσει, είτε μικρό παιδί είναι αυτό είτε ηλικιωμένος, για να μπει στην εκκλησία ή να βγει από αυτή, θεωρείται έθιμο;  Ασέβεια το λες, παρεμπόδιση το λες, αλλά έθιμο σίγουρα δεν το λες.

Θυμάστε πριν μερικά χρόνια φιλοξενούμενη οικογένεια για να κάνει Πάσχα στο χωριό, που το βράδυ της Ανάστασης στην εκκλησία του χωριού,  κάηκε το φουστάνι της γυναίκας, χτυπήθηκε το πόδι του παιδιού και που όταν διαμαρτυρήθηκαν, τους προγκήξαμε που δεν ήταν σύμφωνοι με το «έθιμό» μας;

Πώς χαρακτηρίζεται ο εξαναγκασμός μιας οικογένειας που πηγαίνει στην εκκλησία για να ακούσει το «Χριστός Ανέστη» να φεύγει και να βλαστημάει την ώρα και τη στιγμή που ήρθε στο χωριό;

Μήπως παραβιάζονται κάποια όρια στο όνομα του Πασχαλιάτικου αυτού «εθίμου»;

Μήπως ήρθε η ώρα ν’ αλλάξει μορφή το έθιμο και να υπάρχει μεγαλύτερος σεβασμός προς αυτούς που θέλουν να εκκλησιαστούν χωρίς να κινδυνεύουν;   

Κι όσο για τους «μαχητές» του εθίμου αυτού υπάρχουν πλατείες, να κάνουν τον πόλεμο μεταξύ τους μακριά από τον κόσμο.
ΑΡΙΣΤΟΒΟΥΛΟΣ  Θ

                                        ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΛΑΜΠΑΔΩΝ ΠΡΟΣΦΟΡΑ
                                          ΤΟΠΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΡΙΝ ΤΟ ΜΠΑΜ 

 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΣΤΑΣΗ 

ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 

ΦΩΤΟ  ΛΟΥΛΑ 

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ

Πασχαλιάς Μελωδία του 1960

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

Ήτανε περίπου  1960 που  οι  δυο Μεγάλες Δυνάμεις, Αμερική και Ρωσία πάλευαν να μοιράσουν την ανθρωπότητα , να δημιουργήσουν εστίες πολέμων, μα πάρουν κράτη με το μέρος τους  και η αβουλία του ΟΗΕ  ήταν φανερή, εξυπηρετώντας  κρυφά τα Αμερικανικά συμφέροντα …σε βάρος άλλων λαών..

          Ο Σωτήρης Γαλιατσάτος ποιητής του περίφημου  τραγουδιού «Το Καράβι» που μελοποίησε ο Σπύρος Μαρκάτος , σχολίασε ποιητικά την «Πασχαλιά  του 1960» , εκφράζοντας την επιθυμία του για ειρήνη, για λευκά περιστέρια ειρήνης στον κόσμο..

          Το ποίημα όπως και αρκετά άλλα δικά του,  έμεινε αδημοσίευτο, παρουσιάζοντάς το ενδιαφέρον της διακόσμησης με μια ζωγραφιά –εικόνα από τον ίδιο τον δημιουργό.

          Επειδή τα παγκόσμια παιχνίδια των Ισχυρών, των γειτόνων μας Τούρκων  αλλά και άλλων κρυφών εχθρών της Ελλάδας μας, που όλο και πυκνώνουν, δημοσιοποιώ το χειρόγραφο όπως έχει για να θυμίσω στους παλιούς τον σπουδαίο ποιητή, Σωτήρη Γαλιατσάτο,   που μας χάρισε εξαιρετικούς στίχους και να δείξω πως είναι  πάντοτε επίκαιρη,  η Ειρήνη και η Ανάσταση σκλαβωμένων και πληγωμένων από πολέμους,  λαών.

ΔΑΜΟΥΛΙΑΝΑΤΑ ΣΤΟΛΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΥ

Με ομαδική δουλειά οι γυναίκες που

βρίσκονται στο  χωριού αυτές τις μέρες

πέτυχαν εξαιρετικό στολισμό στον επιτάφιο

Δεν έλειψε η αντρική Βοήθεια από τον Βασίλη

Δεν άφησε κήπο ορφανό και να μη κόψει

Λουλούδια  

ΑΞΙΟ ΤΟ  ΕΡΓΟ ΟΛΩΝ

ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ 

                                                          ΕΚΟΨΕ Ο ΒΑΣΙΛΗΣ
                                                    ΣΤΟΛΙΣΑΝ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ

                                          ΦΩΤΟ ΛΟΥΛΑ 

ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ Σ ΟΛΟΥΣ

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ 
ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΠΑΣΧΑ 
ΚΑΛΟ ΤΑΞΙΔΙ
ΚΑΛΗ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ 
ΣΤΟΥΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ

ΤΡΟΠΑΡΙΟ ΤΗΣ ΚΑΣΣΙΑΝΗΣ

1952 ΟΙ ΛΗΞΟΥΡΙΩΤΕΣ ΕΨΑΛΛΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΤ 

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΗΝΙΑΤΩΝ 

ΜΑΕΣΤΡΟΣ ΝΙΚΟΛΑΚΗΣ ΚΟΥΡΟΥΚΛΗΣ 

Η μοναχή Κασσιανή από έντεχνα ποιητικά

 κεφαλονίτικα «τροπάρια»!

Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός

Έχουν γραφεί πολλά για το βίος της  βυζαντινής μοναχής Κασσιανής  και τη μετάνοιά της, καθώς και για το περίφημο τροπάριό της, που κάθε Μεγάλη Τρίτη  ψάλλεται με μεγαλοπρέπεια α από τις εκκλησιαστικές και κοσμικές χορωδίες. Μάλιστα, πολλοί μουσικοσυνθέτες Κεφαλλονίτες  το έχουν μελοποιήσει με τον δικό τους τρόπο, προσέχοντας πάντα να κρατήσουν το εκκλησιαστικό μέλος, χωρίς να μεταμορφώσουν τη μελωδία σε «φωνακτό άκουσμα» και να χάσει την «εικόνα» της ταπείνωση και το ύφος της μετάνοιας.

         

Τροπάριο της Κασσιανής

 στον εκκλησιαστικό κείμενο                                       

Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή,
τὴν σὴν αἰσθομένη θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν,
ὀδυρομένη, μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει.
Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας,
ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος ἔρως τῆς ἁμαρτίας.
Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων,
ὁ νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ·
κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας,
ὁ κλίνας τοὺς οὐρανοὺς τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει.
Καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας,
ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις·
ὧν ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν,
κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη.
Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους
τίς ἐξιχνιάσει, ψυχοσῶστα Σωτήρ μου;
Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος.

στα νεοελληνικά
Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές  αμαρτίες,
 σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα
και σε άλειψε με μυρουδικά  πριν από τον ενταφιασμό σου
κι έλεγε οδυρόμενη: Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου
 είναι νύχτα κατασκότεινη
και δίχως φεγγάρι, η μανία της ασωτίας κι ο έρωτας της αμαρτίας.
Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων,
εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας.
Λύγισε στ' αναστενάγματα της καρδιάς μου,
εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης.
Θα καταφιλήσω τα άχραντα ποδάρια σου,
και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου·

αυτά τα ποδάρια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό,
τ' άκουσε να περπατάνε, από το φόβο της κρύφτηκε Των αμαρτιών μου τα πλήθη και των κριμάτων σου την άβυσσο, ποιος μπορεί να τα εξιχνιάσει, ψυχοσώστη Σωτήρα μου; Μην καταφρονέσεις τη δούλη σου, εσύ που έχεις τ' αμέτρητο έλεος
Ξεφεύγοντας από τα συνηθισμένα  λόγια  και κείμενα που είναι σε όλους μας γνωστά  για την Κασσιανή,  θα συνοδεύσω  τις γραμμές με την παλιά φωτογραφία της  Χορωδίας του Νικολάκη Κουρούκλη  που έψαλλε για λογαριασμό της Ε ΡΤ στα 1952, στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου Μηνιατών Ληξουρίου το «Τροπάρι της Κασσιανής» με μοναδικό μελωδικό τρόπο.   (Βλ Γεράσιμος Σωτ. Γαλανός- Λαμπρογιάννης Πεφάνης, «Λόγια Κεφαλληνιακή Μούσα»  Έργα Κεφαλλήνων Μουσικών του 19ου και 20ου αιώνα, τόμος 1ος και 2ος, έκδοση  ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ  2015 και 2016).           Επιπλέον στην κεφαλληνιακή ποίηση  υπάρχουν δυο υπέροχα ποιήματα από Κεφαλονίτες δημιουργούς, που ακολουθούν στο στίχο τους την εκκλησιαστική παράδοση και υμνογραφία για τη μοναχή Κασσιανή και προσθέτουν τον δικό τους προβληματισμό στον αναγνώστη μέσα από φιλοσοφική τοποθέτηση και  την επιλογή στάσης για τη ζωή.
	.

ΤΟΥ ΒΑΓΙΟΝΕ ΣΤΑ ΔΑΜΟΥΛΙΑΝΑΤΑ

Έτσι έλεγαν στο χωριό την γιορτή των Βαΐων

Ο Άγιος Διονύσης με τον στολισμό για την ημέρα

υποδέχτηκε  τους χωριανούς την εορτή των Βαΐων

 Ο Φοίνικας κτυπημένος  από το  πράσινο σκουλήκι

το παλεύει Παραμένει ακόμα όρθιος αλλά χωρίς

τα όμορφα κλαδιά που κάθε χρόνο χρησιμοποιούσαν

 για τον στολισμό και για τα βάγια  

Όμως βρέθηκαν  τα απαραίτητα και οι γυναίκες  

με  μεράκι έφτιαξαν  τα βάγια με τον παραδοσιακό τρόπο

Ο παπά Νικόλας τα ευλόγησε και τα μοίρασε στην  εκκλησιά

ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ  ΜΕ ΥΓΕΙΑ 

ΔΑΜΟΥΛΙΑΝΑΤΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΙΠΑΝ ΤΟΝ ΛΑΖΑΡΟ

Πολλά χρόνια πέρασαν όταν για τελευταία

φορά ακούστηκε  στα σπίτια του χωριού Ο ΛΑΖΑΡΟΣ

Αναβίωση ενός εθίμου της εποχής που στα χωριά μας

 κατοικούσαν μόνιμα πολλά παιδιά 
Την εβδομάδα πριν το Σάββατο του Λαζάρου 
αγόρια ηλικίας έως 15-16 χρονών γύριζαν 
τα σπίτια του χωριού (ήταν πολλά σπίτια 
κατοικημένα ) και του Ριφιού να πουν τον 
Λάζαρο  Κάποιοι πήγαιναν και σ άλλα χωριά 
Ανταμοιβή τους ήταν αυγά καρύδια και  σπάνια λεφτά 
Πήγαιναν συνήθως μαζί δυο η και περισσότεροι 


ΟΠΩΣ ΚΑΠΟΤΕ 
Ο ένας κρατούσε τον Λάζαρο ο άλλος το καλάθι
για τα αυγά 
Ο Λάζαρος ήταν ένας Σταυρός σκεπασμένος 
μ ένα πολύχρωμο μαντίλι και μια η περισσότερες 
γραβάτες που κρεμόταν εμπρός και στην κορυφή 
του Σταυρού λουλούδια (συνήθως βιολέτες )
Κτύπαγαν την πόρτα και ρωτούσαν 
την νοικοκυρά Να πούμε τον ΛΑΖΑΡΟ 
Σπανία άκουγαν ΟΧΙ 

Φέτος με προτροπή του Δ Σ του τοπικού συλλόγου

τέσσερα παιδία πέρασαν απ όσα σπίτια κατοικούνται

σε Δαμουλιανάτα και Ρίφι είπαν τον ΛΑΖΑΡΟ

Βεβαία σ εκείνες τις εποχές κορίτσια δεν ακλουθούσαν

ποτέ τα αγόρια  Τώρα υπαρχουν μεγάλες  αλλαγές

Την παρέα αποτελούσαν

Ο Γιάννης και Κατερίνα Θεοφιλάτου  του Παπά Νικόλα

Η Αλεξία Σπυραγγελου Τζουγανάτου και η Ελένη εγγονή

της Λούλας Πρόεδρου του τοπικού Συλλόγου

Ο Γιάννης τον Λαζαρο και η Ελένη το καλάθι για τ αυγά 
Αν αντι για αυγά στο καλάθι έδωσαν ΜΠΑΝΑΝΕΣ που 
να βρεθούν οι κότες 
Τον λόγια του ΛΑΖΑΡΟΥ τα είπε η Χαραλαμπία και γραφτήκαν

Μπορει τα παιδιά  να τα διάβαζαν αλλά η απόδοση ήταν

πολλή ωραία  Του χρόνου θα τον πουν χωρίς ΣΚΟΝΑΚΙ

                                            ΕΠΙ ΤΩ ΕΡΓΩ  ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ 

                                               ΚΑΙ ΣΤΗ ΛΑΔΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΠΛΑΓΙΑ 

ΦΩΤΟ ΝΟΤΑ ΚΑΙ ΜΙΚΕΛΗΣ 

                                                     

ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΜΕ ΥΓΕΙΑ

ΚΑΛΗ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ

Για όσους θέλουν να μάθουν τον ΛΑΖΑΡΟ ΔΑΜΟΥΛΙΑΝΑΤΙΚΑ

Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα Βάγια
Ήρθε και η εορτή μεγάλη και Άγια
Ο Λάζαρος μας προσκαλεί 
σήμερα να ορίσει
τα θαύματα του Ιησού 
και να μας διηγήσει 
Το πρώτο θαύμα του Χριστού 
ήταν στην Γαλιλαία 
που κανε το νερό κρασί
κι όλοι το θαύμα λέαν
Δεύτερο θαύμα του Χριστού 
ήταν στον Ιορδάνη 
που έλαβε το βάπτισμα 
από τον Αη Γιάννη
Το τρίτο και καλύτερο 
ήταν το δικό μας 
π ανάστησε τον Λάζαρο 
αυτόν τον αδελφό μας 
Είχε δυο αδερφές 
που τον αγαπούσαν
όταν αυτός απέθανε
με δάκρυα τον θρηνούσαν
Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν
και τον εμοιρολογούσαν
Την ημέρα την τετάρτη
κίνησε ο Χριστός για να' ρθει.
Τότε βγήκε η Μαρία 
έξω από τη Βηθανία.
Πέφτει εμπρός γονατιστή
και τους Πόδας του φιλεί.
-Αν ήσουν εδώ Χριστέ μου,
δεν θα πέθαινε ο αδερφός μας,
Μα και τώρα εγώ ηξερω 
Πως αν θέλεις αν θελήσεις 
Και νεκρούς θα αναστήσεις 
Τότε κι ο Χριστός δακρύζει
Και τον Άδη φοβερίζει:
-Άδη, Τάρταρε και Χάρε
Λάζαρε σήκω επάνω
Ο Λάζαρος με την φωνή 
σηκώθηκε επάνω 
δεμένα τα χεράκια 
όπως στον τάφο μπήκε 
- Πες μας Λάζαρε τι είδες
κει στον Άδη όπου πήγες;
-Είδα φόβους, είδα τρόμους
είδα βάσανα και πόνους.
Δώστε μου λίγο νεράκι
Να ξεπλύνω το φαρμάκι
Της καρδίας, των χειλέων
Και μη με ρωτάτε πλέον.
Και τελειώναμε με τις ευχές
Σε τούτο τ αρχοντόσπιτο πετρά 
να μη ραΐσει κι ο νοικοκύρης 
του σπιτιού χρονιά πολλά να ζήσει 
ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ